VITABERNA

 

 


Pastoraal atelier

Levoland 

Relimarkt

Bronnenmagazijn

 

VREDE; EEN WANKEL EVENWICHT
Overweging Montfortparochie Tilburg, 24 september 1995

Het was op een van die warme zomeravonden, - een avond zoals zovele in de zomer van 1995 - dat we buiten zaten te genieten van de avondkoelte en de vrijheid die de vakantie bood. Eerder op de avond hadden we op het Journaal de afschuwelijke beelden gezien van vluchtende ServiŽrs uit de Krajina en van Kroaten die als vergelding uit BosniŽ verdreven werden. Een journaal, zoals zovele in de afgelopen zomer; een journaal, waarvan de beelden nog lange tijd op je netvlies blijven staan.

Op zo'n avond voel je in jezelf dan weer het permanente gevecht tussen het genieten van de vrijheid en je betrokken voelen bij de ellende. Je ervaart de geweldige spanning tussen de onmacht om er als individu iets aan te doen, terwijl je beseft hoe machteloos je bent. Je realiseert je dat je solidariteit feitelijk niet verder reikt dan een girootje naar 999 of misschien je naam zetten onder een handtekeningenactie, gericht aan de Bosnisch-Servische leiders.

Vrede: een wankel evenwicht tussen wat je doet en denkt, tussen wat je wilt en wat je kunt. Het is een voortdurend zoeken naar eenheid en verzoening van tegenstellingen, naar een allesomvattend en samenhangend geheel, waarin orde en harmonie heerst. Zoeken naar het evenwicht: in jezelf, bij anderen, tussen landen en volkeren.

Als het om vrede gaat, zijn de eerste gedachten die bij je opkomen: rust, gezelligheid, genieten, warmte, tevreden zijn. Vrede verwijst graag naar een toestand, een situatie, waarin het soms, heel even kan gebeuren: een moment van stilte en sereniteit, van gelukzaligheid en harmonie van gevoelens. Een moment van "zo zou het altijd moeten zijn", zweven tussen droom en werkelijkheid.

Toch is er ook een andere kant aan vrede. En dan klinken woorden als angst en bedreiging, oorlog en conflict; in het groot en in het klein. Bang voor de ander, omdat die anders is dan jij en een bedreiging kan vormen voor je eigen situatie. Angst om de ander te accepteren zoals hij/zij is, omdat hij/zij er andere normen en waarden op na houdt dan jijzelf. Hele volkeren komen ervoor in opstand omdat ze elkaar het licht in de ogen niet gunnen, elkaar niet de kans geven zichzelf te zijn. De wereld staat in brand, en zelfs met vereende krachten zijn we niet of nauwelijks in staat oorlog en uitbuiting, volkerenmoord en holocaust, terrorisme en uitbuiting te voorkomen en voor iedereen een vreedzame samenleving te garanderen. En helaas moeten we constateren dat gewelddadige conflicten nogal eens van godsdienstige oorsprong zijn of gaandeweg een religieus karakter kregen. Voorbeelden te over: de kruistochten, de heilige oorlog, neo-nazisme en jodenhaat, Ierland, BosniŽ. Godsdienst en oorlog blijkt een onzalig, maar dikwijls samen gezien tweetal. Geen wonder dat we de God die in deze conflicten als wapenschild wordt gebruikt niet als erg betrouwbaar zien, laat staan als een beminnenswaardige God.

In de afgelopen maanden vierden we vijftig jaar D-Day, vijftig jaar Slag bij Arnhem, vijftig jaar dodenherdenking en bevrijding, vijftig jaar Hiroshima en Nagasaki, vijftig jaar Verenigde Naties; maar worden nog bijna dagelijks geconfronteerd met onderlinge kamp en strijd tussen volkeren: wanneer je op de wereldkaart alle brandhaarden in beeld zou brengen, dan slaat de schrik je om het hart. Onze wereldvrede en vredesaccoorden zijn gebaseerd op een wankel evenwicht: 49% voor de Bosnische ServiŽrs, 51% voor de Moslim-Kroaten, alleen militair ingrijpen als er economische belangen in het spel zijn, strijdende partijen uit elkaar houden met Unifil of Unprofor: een wankel evenwicht.

"De dramatische gebeurtenissen in Afrika en het voormalig JoegoslaviŽ tonen hoe beperkt nog steeds de mogelijkheden van de Verenigde Naties zijn. De frustraties die daarmee gepaard gaan mogen ons niet weerhouden ons internationaal medeverantwoordelijk te blijven voelen en daarnaar te handelen", aldus koningin Beatrix afgelopen dinsdag in haar troonrede. Waarmee ze niet alleen dat wankele evenwicht onderstreepte, maar tevens een oproep deed om de handen uit de mouwen te steken, en niet te berusten in de huidige situatie.

Maar zelfs als er geen oorlog is, betekent dat niet dat er vrede zou zijn: het verhaal van de koning die twee dienaren uitzond om te controleren of er in het land nog altijd rust en vrede was mocht daarvan een goede illustratie zijn. De afwezigheid van oorlog en wapens is immers geen garantie voor echte vrede, de vrede van het hart: die vrede is immers een vrede, die gemŠŠkt moet worden, te beginnen in jezelf, zoals een oude spreuk van de Bond zonder Naam zei: "Verbeter de wereld, begin bij jezelf."

En we weten allemaal, hoe moeilijk dat is. Want wanneer je de ander als medemens erkent, ontstaan er twee mogelijkheden: je gaat samen werken aan een rechtvaardige samenleving, aan vrede, of het komt tot een botsing tussen de partijen: en opnieuw is er sprake van een wankel evenwicht. Hoe snel raken we niet geÔrriteerd over kleine, onbetekenende dingen, gaan we op onze strepen staan als ons iets niet zint, geven we iemand van katoen als die juist vraagt wat te dimmen? We willen ons immers altijd zo graag waarmaken, een plaatsje op de eerste rij gunnen, rechtvaardigheid opeisen, zoals de werkers van het eerste uur in MatteŁs' parabel van de arbeiders in de wijngaard.

Elkaar de ruimte geven, elkaar het licht in de ogen gunnen, hoeft niet te betekenen dat je jezelf maar moet opgeven. Je kunt niet altijd lief en aardig zijn, maar een houding van grondige anti-pathie is het andere uiterste. Elkaar de ruimte geven, elkaar het licht in de ogen gunnen, kan wťl beteken, dat je je van harte openstelt voor de ander, kritisch wilt luisteren naar zijn verhaal, de ander accepteert zoals hij is, met al zijn grilligheden en onhebbelijkheden. Zo kijkt die ander immers ook naar jou! En alleen door de handen ineen te slaan, kunnen we zwaarden omsmeden tot ploegijzers. Waardoor het gevecht tegen de wereld gestopt wordt en de vrede in jezelf kan beginnen.

AMEN

Terug naar overzicht thema's

Terug naar overzicht bijbelpassages