VITABERNA

 

 


Pastoraal atelier

Levoland  Relimarkt Bronnenmagazijn
 

DRIE-EENHEID
Deut. 4, 32-34.39-40 Rom. 8, 14-17 Mat. 28, 16-20

Overweging woco-viering St. Caeciliaparochie Berkel-Enschot 14 jun i 2003

In de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Hoe vaak slaan we niet achteloos of bewust een kruisteken? Hoe vaak denken we daarbij na, bij de woorden: Vader, Zoon en heilige Geest? Waarschijnlijk zijn maar weinigen onder ons zich ervan bewust dat ze met deze drie woorden een van de grootste mysteries van het geloof uitspreken. Het mysterie van, het geheim van de goddelijke drie-eenheid. Of, zoals het ook wel eens genoemd wordt, de allerheiligste drievuldigheid.

Ik heb er eens wat oude katechismussen op nageslagen. De katechismus van 1948 laat ons in het kader van de vier voornaamste waarheden weten, dat er n God is en drie goddelijke personen: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Allemaal met hoofdletters geschreven. De tweede les gaat helemaal over n God in drie personen. Hoe we dat weten, dat er in God drie personen zijn? We weten dat, aldus het antwoord op vraag 18, omdat Jezus zelf het ons heeft geleerd. Waarom die drie goddelijke personen n God zijn? Ook daarop geeft diezelfde katechismus in vraag 20 een antwoord: omdat ze alle drie n en hetzelfde wezen hebben. En de volgende vraag liet geen twijfel bestaan over de volmaaktheid van alle drie deze personen: Vader, Zoon en Heilige Geest zijn alle drie even volmaakt. Zo werd in deze jaren het mysterie van de goddelijke drie-eenheid in klare taal uitgelegd en verklaard.

Bijna 20 jaar later, in 1966, verscheen De Nieuwe Katechismus, geloofsverkondiging voor volwassenen. We leefden toen in een heel andere tijd, nauwelijks meer vergelijkbaar met de eerste jaren na de oorlog. Werd de drie-eenheid van God in de oude katechismus al in les 2 behandeld, in de nieuwe katechismus werden de laatste bladzijden ermee vol geschreven. Aarzelend en vol twijfels, omdat de antwoorden eerder in het gewone alledaagse leven gevonden moesten worden dan in peilloze diepten en hemelse verten. DNK (587): het geheim van Gods drie-eenheid heeft alles met onszelf en onze eigen relatie met God te maken. Mensenbestaan is mogen meedoen met wat God is: liefde. Een heel andere kijk op een mysterie, moeilijker te verstaan misschien, maar toch dichter bij huis.

Tenslotte, de allernieuwste Katechismus van de katholieke kerk uit 1995. Een dikke turf van meer dan 700 bladzijden. Geen boek dat je vlot even doorleest. De goddelijke driee-eenheid is er weer allerheiligst, zelfs gelukzalig geworden. Een korte samenvatting (blz. 69): het katholieke geloof bestaat erin dat wij n God vereren in de drie-eenheid, (...) zonder de personen te verwarren (..): want de persoon van de Vader is een andere, een andere die van de Zoon en weer een andere die van de heilige Geest. Maar de godheid van alle drie is n.

Eerlijk gezegd kwam ik er met al die katechismussen, zelfs met een moderne, niet meer uit. En ineens herinnerde ik me, hoe in mijn lagere schooljeugd de frater van de school waar ik op zat, zo zijn best had gedaan om ons het mysterie van de drie-eenheid waarvan we niet eens wisten dat het mysterie was uit te leggen, Het was in de jaren '50-'60, die van de oude katechismus. U kent het wel: het verhaal van de drie lucifers. Drie lucifers, drie vlammetjes, maar toch eigenlijk maar n vlam. Zo zat het ook met de heilige drie-eenheid. Drie personen, Vader-Zoon-Geest, maar toch maar n God. Mysterie opgelost. God als Moeder kwam toen al helemaal niet in het woordenboek voor, dus daar zat het probleem niet. Gek, dat dat soort beelden toch zo lang blijft hangen.

Een ander verhaal over de drie-eenheid is dat van de oude kerkvader Augustinus. Zelfs hij snapte er eigenlijk niet veel van. Ook dat verhaal hebt u misschien wel eens horen vertellen. Het verhaal over een kind dat op het strand aan het spelen was, toen hij langs de zee aan het wandelen was, nadenkend over belangrijke geloofspunten zoals God, zonde, de doop enz. Al wandelend op het strand zag hij daar een klein kind dat druk doende was om met een emmertje het water van de zee in een klein kuiltje te scheppen. "Dat lukt je toch nooit, ventje", liet Augustinus het kind verwonderd weten. Waarop het kind aan Augustinus vroeg: "Mijnheer, mag ik u eens vragen mee bezig bent?" En Augustinus antwoordde: "Ik ben een boek aan het schrijven over de heilige drie-eenheid". Antwoord kind: "Maar dat kan toch helemaal niet!".

Naar het antwoord wat een mysterie is, moet je eigenlijk niet willen zoeken. Een mysterie is per definitie niet met het verstand te begrijpen. Een mysterie... blijft een mysterie. Maar dit antwoord op het geheim van de goddelijke drie-eenheid vind ik te gemakkelijk. Want de namen van God, Vader en Geest roepen iets in mij wakker, geven kleur aan wie God voor mij, voor ons wil zijn.

We noemen God: Vader. En ik zou erbij willen zeggen: en Moeder. God is degene die met ons lot hier op aarde is begaan. Hij was er voor het uitverkoren joodse volk, in hopeloze en uitzichtsloze situaties. Hij bevrijdde hen uit Egypte en wees hen de weg naar het Beloofde Land. Zo'n God wil ik ook mjn God laten zijn: die me de weg wijst en hulp biedt in beroerde tijden en moeilijke dagen. Als een goede Vader, als een liefdevolle Moeder.

We noemen God: Zoon, Jezus. Een Zoon die oog en hart had voor de mensen om hem heen, in het bijzonder voor mensen aan de onderkant van de samenleving. Voor mensen die onder de voet gelopen dreigen te worden, uitgerangeerd zijn, door de economische recessie het moeilijk hebben en tussen de wal en het schip dreigen te vallen. Oog en oor hebben voor deze mensen: zo'n God wil ik graag mijn God noemen.

We noemen God: heilige Geest. Of, misschien verstaanbaarder, de adem van Gods geest, de Geest als teken van leven. Of, zoals we met Pinksteren hoorden: de Geest als trooster, als iemand die je kunt vertrouwen, die er is voor jou als het leven er om vraagt. Zo'n God wil ik graag de adem van mijn leven laten zijn.

Een goede vader of moeder, oog en oor voor de mensen om je heen, de adem van je leven: in geen enkele katechismus vind je dt als 'antwoord' op dat moeilijke geheim van de goddelijke drie-eenheid. God is niet iemand om te begrijpen, maar wel een onuitputtelijke inspiratiebron om van te leven.

AMEN

Terug naar overzicht thema's

Terug naar overzicht bijbelpassages