VITABERNA

 

 


Pastoraal atelier

Levoland  Relimarkt Bronnenmagazijn
 

GELOVEN IN EEN MULTI-RELIGIEUZE SAMENLEVING
2 Koningen 5, 14-17 - Lucas 17, 11-19

Overweging woco-viering St. Caeciliaparochie Berkel-Enschot, 10 oktober 1998

"Uw geloof heeft u gered". Jezus kan het slechts tegen n van de tien melaatsen zeggen. En uitgerekend die ne, die terugkeerde om Jezus te bedanken voor zijn genezing, die ne was een Samaritaan. Een vreemdeling. Een vreemdeling, net zoals Naman die naar de profeet Elisa kwam, zich in de Jordaan dompelde en werd genezen. Naman, een Syrir was hij. Een vreemdeling.

Het is heel opvallend hoe in oud-testamentische verhalen het juist iedere keer weer vreemdelingen zijn die het Isralitische volk van toen een spiegel voorhielden. Vreemden die je aan het nadenken zetten over je geloof, hoe vertrouwd en eigen je dat ook is.

- Denk aan het verhaal van Jona, die van buitenlandse, goddeloze zeelieden leerde hoe je in nood het beste kunt bidden.
- Denk aan het verhaal van de Moabitische vrouw Ruth, die haar wanhopige Isralitische schoonmoeder Nomi een nieuwe toekomst gaf door haar grote vertrouwen en haar inzet.
- Denk aan het verhaal van de Fenicische weduwe van Sarefat, waar de profeet Elia gastvrij onderdak vond.

En zo zijn er nog veel meer verhalen in de bijbel te vinden, waar vreemdelingen als het ware de hoofdrol spelen en die laten zien hoe je eigen geloof verrijkt en verdiept kan worden door andere culturen en godsdiensten. En deze verhalen beperken zich niet tot het oude testament. Want ook in de verhalen van de evangelisten zien we een grote bereidheid van Jezus om te leren van vreemdelingen.

- Zo horen we elders in het nieuwe testament, hoe Jezus zich verwondert over het geloof van een Romeinse legerofficier, wiens knecht hij genezen heeft;
- of hoe hij verbaasd staat over het geloof van een Kananeese vrouw;
- en vandaag, hoe Jezus zich verwondert over het geloof van een melaatse Samaritaan.

Mensen uit de tijd dat de evangelisten hun verhaal opschreven, verwonderden zich erover dat ze bij anderen zo'n grote openheid voor hun geloof aantroffen en dat zij zich graag openstelden voor wat de ander denkt.

Het toestromen van vreemdelingen is voor de eerste kerk ongetwijfeld een moment van bekering en bezinning geweest en een bron van verrijking en verdieping. Van vreemden leerden ze wat waarachtig geloven en onvoorwaardelijke trouw betekenden.

Dat ze juist dze verhalen - over vreemdelingen als Naman en de Samaritaanse man - bewaarden en doorgaven aan elkaar, getuigt van gezonde zelfkritiek.

Tweeduizend jaar later zijn we nu. Nog steeds stromen veel vreemdelingen ons land in. Mensen met eigen gewoonten en gebruiken, met een eigen geschiedenis, cultuur en godsdienst. Op de vlucht geslagen voor oorlogsgeweld of politieke terreur. We horen, zien en lezen het vrijwel dagelijks: Nederland is een multi-culturele samenleving geworden. We leven in een wereld, waarin allerlei culturen, godsdiensten en levensbeschouwingen als nooit tevoren samen aan de toekomst bouwen. Toch kun je je afvragen: hoe welkom zijn mensen uit andere culturen eigenlijk bij ons? In hoeverre stellen wij ons echt open voor wat zij vanuit hun cultuur aan waarden en normen meebrengen?

Enkele flitsen uit het nieuws van de afgelopen weken.

- Het rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau 1998 meldt dat 50% van de Nederlanders er moeite mee heeft om naast buitenlanders te wonen.
- De nieuwe staatssecretaris voor justitie liet onlangs weten het vreemdelingenbeleid in de toekomst strikt maar rechtvaardig te zullen toepassen.
- Weliswaar mocht de Amsterdamse kleermakersfamilie Gms even terug naar Nederland komen voor de doop van een nieuw boek over hun wel en wee in ons land. Maar verder is er voor hen geen plaats meer in ons land.
- Voor de jongeren vaak ook al niet in de discotheek, waar dikwijls een selectiebeleid wordt toegepast. "Buitenlanders zijn geen probleem zolang de verhouding maar klopt", heet het dan formeel. Het is maar net waar je de balans wilt leggen.
- Nieuwe asielzoekers krijgen in de komende tijd een volgnummer of worden op een wachtlijst geplaatst om de instroom te beperken. En de Koppelingswet beperkt hun ook hun financile positie.
- En op de televisie zien we hoe er een speciaal huis van bewaring wordt ingericht voor wat we dan noemen 'uitgeprocedeerde en illegale asielzoekers'. Voor hen is er alleen de weg terug, naar het land dat ze om welke reden dan ook zijn ontvlucht.

Natuurlijk doet de overheid wat ze kan, maar toch... Het klinkt toch allemaal niet zo gastvrij. Gelukkig bieden de kerken niet zelden een onderkomen, en laten kerkleiders kritische geluiden horen bij deze ontwikkelingen.

Van Jezus weten we uit andere bijbelse verhalen dat hij altijd een zwak had voor mensen aan de rand van de samenleving. En dat hij voortdurend een lans brak voor juist di mensen die tussen de wal en het schip terecht kwamen en nauwelijks kans hadden op een menswaardig bestaan in de maatschappij: bedelaars, verschoppelingen en melaatsen. Zijn aanraking gaf mensen aan de rand van het bestaan de kracht om in de warmte van de menselijke samenleving terug te keren.Uitgerekend van een vreemdeling, een Samaritaan, slechts n van de tien melaatsen, roept Jezus uit: "Uw geloof heeft u gered." Door op deze wijze zijn geloof te prijzen, schept Jezus als het ware voor ons de ruimte om open om te gaan met de overtuiging van de ander. Een ruimte die een soort spiegel wil zijn voor ons eigen omgaan met geloofsovertuigingen van anderen. Dat houdt niet in, dat je daarmee je eigenheid en de traditie waarin je bent opgegroeid maar overboord moet gooien. Dat kan niet en dat hoeft ook niet. "Laat je maar zien aan de priesters", roept Jezus de melaatsen toe. Want volgens de joodse wetten van toen moesten priesters de genezingen vaststellen. Jezus respecteert dat en gunt ieder zijn traditie: zo ben jij nu eenmaal, zo ben je gevormd. Maar je hoeft zo niet te blijven... lijkt hij eraan toe te willen voegen. Juist door met anderen in gesprek te gaan, schep je mogelijkheden om je eigen geloven te verdiepen en te verrijken. En het behoedt je voor navelstaarderij en krampachtig afschermen van je eigen, veilige terreintje.

Waar het misschien uiteindelijk allemaal om gaat is: mogen er in je hrt mensen wonen met een andere godsdienst of levensovertuiging, andere gewoonten, andere opvattingen, andere culturen? Durf je samen te leven en te werken met mensen met wie je van mening verschilt of die over bepaalde zaken anders denken dan jijzelf? Niet gemakkelijk, voor niemand niet. Maar het houdt wel de vensters naar een leefbare toekomst open en wijst je de weg naar het diepste binnenste van jezelf. Van buiten naar binnen, van binnen naar buiten.

AMEN

Terug naar overzicht thema's

Terug naar overzicht bijbelpassages