VITABERNA

 

 


Pastoraal atelier

Levoland  Relimarkt Bronnenmagazijn
 

MET ZACHTE KRACHT
Zacharia 9, 9-10 Mattes 11, 25-30

Overweging woco-viering St. Caeciliaparochie Berkel-Enschot, 6 juli 2002

Enkele weken geleden had ik een gesprek met jonge Turkse collega van me. Ze verliet al vroeg haar geboorteland om zich in Nederland te vestigen en werkt momenteel aan een boek over leiding geven in organisaties. "Leiderschap", zei ze, "is vooral jezelf ontdekken: leren van je fouten en werken aan je eigen tekortkomingen. Dienstbaarheid en leidinggeven lijken in het Westen twee tegengestelde begrippen. Maar een leider is op de eerste plaats een dienaar voor anderen: luisteren naar anderen, je inleven in hun verwachtingen en het samen delen van je ambities en inspiratie." Een opmerkelijk inzicht, dat stevig morrelt aan de traditionele beelden over leiderschap.

Toen ik nadacht over de beide lezingen van vandaag, kwam dit gesprek over dienstbaar leiderschap weer in mijn herinnering. Want net zoals de strijdbare leiders op vurige paarden met pijl en boog in de aanslag bij de profeet Zacharia, komen de wijzen en verstandigen er vandaag in het evangelie maar bekaaid af. De God van de bijbel kiest niet voor hen die de wijsheid in pacht denken te hebben: ze zijn verstokt, versteend van hart en durven zich niet open te stellen voor het onverwachte. De God van de bijbel, onze God, schaart zich onomwonden achter de zachtmoedigen, de nederigen van hart. Het succes ligt bij eenvoudige mensen met een hart dat niet genoeg heeft aan zichzelf, maar dat zich wil en durft open te stellen naar anderen. Zij durven het nieuwe tegemoet te gaan. Zij schragen de toekomst. Zij dragen hoop en weerloosheid met zich mee. In hen lijkt God zijn grootste vertrouwen te hebben gesteld.

Ook de oorlogszuchtige koningen vallen van het doek. Weg met de paarden, wagens en strijdmiddelen. De vredevorst rijdt immers op een ezel, is rechtvaardig en deemoedig en niet uit op eigen macht, maar op het geluk van anderen. Alleen met vredemiddelen is de wereld te veroveren.

Deemoedige koningen, daar zijn er tegenwoordig niet veel van. Koningen die zich klein durven maken en het lot van de noodlijdenden in de samenleving willen delen. Koningen die het oorlogstuig verbannen uit hun land. Koningen die de zachte kracht van de liefde boven het geweld en gewoel van wapens stellen.

In het huidige Isral lijken ze verder weg te zijn dan ooit. Maar niet alleen daar: want anno 2002 lijken machtsvertoon en oorlogszuchtige taal van wereldleiders mondiaal gezien nog steeds d weg naar vrede te zijn. En laten we ons binnen zelf gekozen structuren niet al te vaak verleiden tot het opzetten van militaire operaties onder de vlag van humanitaire vredesmissies? Tanks en raketten, bezettingen en zinloze vernielingen lijken de zachte tred van de ezel ver, ver naar de achtergrond te hebben gedrongen. Een ezel: wie gaat dr nu mee op pad om de wereld te veroveren?

Deemoed: de moed om te dienen. Deemoedig zijn = je nederig willen onderwerpen aan de ander, onderdanig zijn. Het is moeilijk een woordenboek te vinden met een eigentijdse omschrijving van dit soort begrippen. Deemoed, zachtmoedigheid, nederigheid, onderdanig zijn: ze lijken niet meer van deze tijd te zijn. Je hoort de schamperende opmerkingen al: "Wat is dat voor soft gedoe?" Onze tijd is er een van ellebogenwerk, kruiwagens, assertief zijn, carrire maken, over de rug van de ander haantje de voorste willen spelen: dat tekent in hoge mate de huidige omgangscultuur. De arrogantie van de macht viert hoogtij.

Natuurlijk kan het anders. En gelukkig zie je bij tijd en wijle dat dat ook gebeurt. Managers van bedrijven die oog hebben voor wat werknemers beweegt en bezig houdt. Binnen de kaders van wat bedrijfseconomisch verantwoord is, geven zij zichzelf en elkaar de ruimte om het geheim achter de dingen soms even te laten oplichten. Dat zijn leiders die kunnen luisteren naar anderen en zich kunnen inleven in hun verwachtingen. Leiders van wie je wat van kunt leren, want zij hebben de wijsheid niet in pacht.

En ook op de werkvloer kan het anders. Niet elkaar steeds maar weer afbekken, punten willen scoren, elkaar vliegen willen afvangen. Niet meedoen, openlijk durven zeggen: "Ik ben van vr die tijd" getuigt van moed en kracht. De zachte kracht om starheid en stroperige verhoudingen in onze omgang met elkaar weer vloeiend te maken, weer te laten stromen. Zachte kracht om de dode letter van de wet en de dogma's weer nieuw leven in te blazen, op de werkvloer en de kerkvloer. Of misschien moet je zeggen: "Mijn tijd komt nog wel": want ooit zal toch duidelijk worden dat je met geweld uiteindelijk nergens komt?

Deemoedige koningen, daar hebben we behoefte aan vandaag de dag. Leiders die weten wat dienen is: niet zelf vooroplopen, maar ten dienste van de ander staan. Dat kenmerkt ook een goede herder: hij loopt niet met vliegend vaandel voor de kudde uit, maar volgt behoedzaam de kudde: drijvend, motiverend, inspirerend, zorgvuldig kijkend waar de kudde heen wil. Een dienaar voor zijn dienaren.

De God van de bijbel kiest onvoorwaardelijk partij voor de kleinen. Voor kleine mensen is hij bereikbaar. En wie wil weten hoe dat moet en wat dat inhoudt, hoeft maar naar Jezus te kijken. "Ik ben zachtmoedig en nederig van hart". Door zichzelf klein te maken, de gestalte van een dienstknecht aan te nemen en zich uiteindelijk te vernederen tot de dood op het kruis, gaf hij de eenvoudigen van hart weer nieuwe hoop en veroverde hij de wereld. Als een vredevorst, rijdend op een ezel.

AMEN

Terug naar overzicht thema's

Terug naar overzicht bijbelpassages