VITABERNA

 

 


Pastoraal atelier

Levoland 

Relimarkt

Bronnenmagazijn

 

NIEUWJAAR

Nieuwjaar: de dag waarop het nieuwe jaar wordt gevierd. In de westerse wereld is dit 1 januari, maar in andere culturen vaak op andere data.

Babyloniërs, Germanen en Romeinen
Lang geleden begon het nieuwe jaar bij het begin van de lente, wanneer de natuur weer tot leven kwam, of begin januari, wanneer de dagen begonnen te lengen.
De Babyloniërs brachten rond 2600 voor Christus op nieuwjaarsdag een koningsoffer. Zij meenden dat op nieuwjaarsdag de koning het mikpunt van de goden zou zijn, dus vervingen zij de koning tijdelijk door een slaaf of door een ter dood veroordeelde. Ze reden hem als koning rond en offerden hem tenslotte. Zo werd het kwaad weer een jaar afgewend.
De Germaanse oud- en nieuw-viering duurde twaalf dagen en nachten en heette ‘Joelfeest’. Het Joelfeest begon op 25 december, wanneer de dagen gingen lengen, en duurde tot 6 januari: het huidige Driekoningen. Rond de achtste dag – 1 januari – viel het hoogtepunt met grote vuren, dierenoffers, veel eten en drinken.
Bij de Romeinen begon het nieuwe jaar op 1 maart, totdat Julius Caesar in 44 voor Christus de Juliaanse kalender invoerde; vanaf die tijd viel Nieuwjaar op 1 januari. De Romeinen offerden sindsdien op die dag aan de god Janus (naar wie januari is genoemd) om hem mild te stemmen voor het aankomende jaar. Dit begin van het jaar in maart komt nog tot uiting in de namen van onze maanden september (‘zevende maand’), oktober (‘achtste maand’), november (‘negende maand’) en december (‘tiende maand’) en in de schrikkeldag, die voorkomt aan het eind van de laatste maand van het (Romeinse) jaar: februari.

Nieuwjaarsdag in het christendom
Bij de invoering van het christendom maakte de kerk een einde aan de heidense gewoonten rond deze nieuwjaarsviering. 1 Januari werd uitgeroepen tot bid- en boetedag om de besnijdenis van Jezus, acht dagen na de geboorte, te vieren. De periode van Kerst tot Driekoningen (de heidense twaalf nachten) zijn nog altijd een feestelijke periode. De kerstboom blijft ook vaak tot na Driekoningen staan. De tradities van onze voorouders hebben dus nog steeds invloed.
De Nieuwjaarsvuren vinden we terug in de traditionele kerstboomverbrandingen. De oude vuren werden destijds gedoofd en nieuwe vuren werden ontstoken om het oude jaar te vernietigen en de komst van het licht en het nieuwe jaar te onderstrepen. Ook moesten de geesten van de overledenen en de demonen worden verjaagd die juist rond deze tijd konden opspelen, Dit verjagen gebeurde met veel lawaai, wat we nu nog terugvinden in het gebruik om rond de jaarwisseling vuurwerk en klokgelui te gebruiken..

Nieuwjaarsdagen in andere wereldgodsdiensten
Het hindoeďstisch Nieuwjaar (Holi) Krisjna Chaitra wordt gevierd in de lente. De datum varieert. In februari/maart vieren hindoes Phagua of het Holi-feest, vijf weken na het planten van de holika op Basant Panchami. Dit lentefeest is tevens het nieuwjaarsfeest van de Hindoes.
Het boeddhistisch Nieuwjaar begint op de laatste dag van de volle maan, meestal de eerste volle maan in april en duurt drie dagen.
Het islamitische Nieuwjaar (Muharran) is zowel de naam van de eerste dag, als van de eerste maand van de islamitische kalender. Het is op deze dag –in 2008 – 1430 jaar geleden dat Mohammed verhuisde van de stad Mekka naar de stad Medina. Islamieten beschouwen dit moment als het begin van hun jaartelling. Het islamitisch jaar telt twaalf maanmaanden en is daardoor ongeveer elf dagen korter dan het zonnejaar.
Het joodse Nieuwjaar (Rosj Hasjana) valt op 1 en 2 Tisjri, de eerste twee dagen van de joodse maand Tisjrie, de zevende maand van de joodse kalender. De joodse maanden wijken enigszins af van die van de algemene of Gregoriaanse kalender, doordat zij op de maancyclus zijn gebaseerd en daardoor 29 of 30 dagen duren. Om het tekort ten opzichte van de zonnejaarcyclus van 365 dagen te compenseren, wordt er eens in de zoveel jaar aan het begin van de lente een schrikkelmaand ingevoegd.

Els Panis

(Dit artikel  verscheen tevens in het kerstnummer 2008 van Caecilia.com, parochieblad van de Caeciliaparochie in Berkel-Enschot)

Meer weten over Nieuwjaar en andere feesten? Kijk dan op http://www.beleven.org/feesten/

 

Terug naar overzicht